Fibonachchi darajalari: qanday chiziladi va treyderlar nega kuzatadi

Fibonachchi tuzatish darajalari (Fibonacci retracement) — narx harakatini proporsional darajalarga, koʻpincha 23.6%, 38.2%, 50%, 61.8% va 78.6% ga boʻladigan chizma. U korreksiya qayerda toʻxtab qolishi mumkinligini koʻrsatadi. Bu vosita mashhur, chunki tez chiziladi va kuzatish uchun aniq narxlarni beradi. Shu bilan birga, u texnik tahlildagi eng koʻp ortiqcha ishoniladigan vositalardan biri, shuning uchun bu sahifada ikkala tomon ham koʻrib chiqiladi.

Bu sonlar qayerdan olingan

Fibonachchi ketma-ketligi (1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34...) treyderlar oʻzlashtirgan bir xususiyatga ega: sonni keyingisiga boʻlsangiz, natija 0.618 ga yaqinlashadi, ikki pogʻona keyingisiga boʻlsangiz — 0.382 ga va hokazo. Shundan 61.8% va 38.2% kelib chiqadi. 23.6% darajasi uch pogʻona keyingi sondan olinadi, 78.6% — 0.618 ning kvadrat ildizi, 50% esa umuman Fibonachchi nisbati emas: bu shunchaki yarim, uni treyderlar baribir harakatning oʻrtasini kuzatgani uchun qoʻshishgan.

Bozorlar sonlar ketma-ketligidagi nisbatlarga boʻysunishi uchun hech qanday jismoniy sabab yoʻq. Buni yodda tuting; darajalar nega baribir eʼtibor tortishiga keyinroq qaytamiz.

Qanday chiziladi

Sizga aniq tebranish kerak: muhim minimumdan muhim maksimumgacha boʻlgan harakat (koʻtariluvchi trendda) yoki maksimumdan minimumgacha (pasayuvchi trendda).

1. Tebranishni aniqlang. U grafikda koʻzni qisib qidiradigan narsa emas, balki yaqqol koʻrinib turishi kerak. Tebranish nuqtalarini tanlashda bozor tuzilmasi haqidagi qoʻllanma yordam beradi.
2. Koʻtariluvchi trendda vositani lokal minimumga bogʻlab, lokal maksimumgacha torting. Pasayuvchi trendda — maksimumdan minimumgacha.
3. Vosita harakat oxiriga 0%, boshiga 100% qoʻyadi, tuzatish darajalari esa ularning orasida joylashadi.
4. Biror darajaga koʻr-koʻrona umid bogʻlamang, balki korreksiya paytida narx darajalar yonida oʻzini qanday tutishini kuzating.

Sham soyalari yoki tanalaridan doim bir xil foydalaning. Grafikdan grafikka ularni almashtirib tursangiz, darajalar siljiydi va qaydlaringiz maʼnosini yoʻqotadi.

Hisoblangan misol

M15 da EUR/USD 1.08000 dan 1.08500 gacha koʻtariladi — bu 50 pipslik tebranish. Minimumdan maksimumgacha chizsangiz, quyidagicha boʻladi:

Har bir narx — maksimumdan tebranish hajmining nisbatga koʻpaytmasini ayirish natijasi; 38.2% uchun bu 1.08500 − 0.00500 × 0.382 ≈ 1.08309.

Endi eʼtibor bering: 1.08250 — bu ham yaxlit yarim daraja va koʻtarilish paytidagi kichik konsolidatsiyaning yuqori chegarasi edi. Bunday ustma-ust tushish, yaʼni bir narxga ishora qiluvchi ikki-uchta mustaqil sabab, konfluens deyiladi. Agar narx orqaga qaytib, sekinlashsa va 1.08250 yonida tobora yuqoriroq minimumlar hosil qilsa, bu «50% ga tegdi» degandan koʻra ancha asosliroq kuzatuv.

Muvaffaqiyatsiz holat: narx 50% va 61.8% dan toʻxtamasdan oʻtib ketadi, keyin 78.6% da toʻxtaydi. Keyin kimdir «78.6% ishladi» deydi. Grafikda beshta daraja boʻlsa, narx deyarli har doim ulardan biriga yaqin boʻladi — asosiy tuzoq ana shu.

Darajalar nega baʼzan ishlaydi

Ikkita halol sabab bor:

• Oʻz-oʻzini oqlaydigan eʼtibor. Koʻp treyderlar bir xil yaqqol tebranishlarga bir xil vositani chizadi. Agar yetarlicha odam 61.8% yonida harakat qilsa, narx u yerda shunchaki odamlar shuni kutgani uchun reaksiya berishi mumkin.
• Haqiqiy tuzilma bilan mos tushish. Korreksiyalar koʻpincha avvalgi qoʻllab-quvvatlash va qarshilik darajalari, yaxlit sonlar yoki oldingi harakatning oʻrtasi yonida tugaydi. Ulardan biriga toʻgʻri kelgan Fibonachchi darajasi ahamiyatini oʻshandan oladi.

Ikkala sabab ham nisbatlarning oʻzini alohida qilmaydi. Ortida boshqa hech qanday sabab boʻlmagan yolgʻiz Fibonachchi darajasini zaif deb hisoblang.

Keng tarqalgan xatolar

• Tebranishni voqeadan keyin tanlash. Agar darajalar oʻtmishdagi qaytishlarga mos kelguncha qayta chizsangiz, siz vositani sinamayapsiz, balki uni grafikka moslayapsiz.
• Juda koʻp daraja. Beshta daraja va kengaytmalar ekranning katta qismini egallaydi. Ulardan biri yonida qandaydir reaksiya deyarli muqarrar.
• Darajalarni aniq chiziq deb qabul qilish. Bozor zonalarda reaksiya beradi. Ikki tomonga bir necha pips farq — odatiy hol.
• Trendni eʼtiborsiz qoldirish. Tuzatish darajalari dastlabki harakat davom etadi degan farazga asoslanadi. Trend burilganda ular narx shunchaki kesib oʻtadigan chiziqlarga aylanadi.

Qisqa ekspiratsiyalar va OTC

Juda kichik taymfreymlarda tebranishlar kichik va shovqinli, shuning uchun darajalar bir-biridan bir necha tik masofada turadi va maʼnosini yoʻqotadi. Fibonachchi M5 va undan yuqorida yaxshiroq oʻqiladi; qisqa ekspiratsiya uchun uni kattaroq taymfreymda chizib, reaksiyani kichikroq taymfreymda kuzatishingiz mumkin.

Sky Trade platformasidagi OTC instrumentlarida narxlarni Sky Trade serveri generatsiya qiladi va ular hech qanday real bozorga ergashmaydi. U yerda yuqorida taʼriflangandek tebranishlarni kuzatib turgan treyderlar olomoni yoʻq, model esa keyingi harakatni oldindan aytib boʻlmaydigan qiladi, shuning uchun u yerda Fibonachchi darajalari hech qanday alohida maʼnoga ega emas.

Sky Trade terminalida qanday foydalaniladi

Terminalda trend chizigʻi va gorizontal daraja yonida Fibonachchi chizish vositasi bor. Tebranish boshini, soʻng oxirini bosing; Fibonachchi avvalgi tuzilma bilan mos tushgan har qanday narxga gorizontal daraja qoʻshing, shunda konfluens zonasi koʻrinib turadi.