RSI là gì: chỉ số sức mạnh tương đối hoạt động và cách đọc

Chỉ số sức mạnh tương đối (RSI) là một chỉ báo dao động đo lường mức độ mạnh của các nhịp tăng gần đây so với các nhịp giảm gần đây, trên thang từ 0 đến 100. Nó được J. Welles Wilder giới thiệu vào năm 1978 và đến nay vẫn là một trong những chỉ báo được dùng nhiều nhất, một phần vì nó đơn giản và một phần vì nó rất dễ bị đọc sai.

RSI thực sự tính toán gì

RSI xem xét giá đóng của N cây nến gần nhất, mặc định là 14:

1. Với mỗi cây nến, ghi lại mức nó đóng cửa tăng so với giá đóng trước (mức tăng) hoặc giảm (mức giảm).
2. Tính trung bình các mức tăng và trung bình các mức giảm trong kỳ. Wilder dùng trung bình được làm mượt, nên các giá trị cũ mờ dần chứ không biến mất cùng lúc.
3. Chia mức tăng trung bình cho mức giảm trung bình. Tỷ số đó gọi là RS.
4. Chuyển nó sang thang 0–100: RSI = 100 − 100 / (1 + RS).

Ý nghĩa các con số bằng lời đơn giản:

• Nếu mức tăng và mức giảm bằng nhau, RS = 1 và RSI = 50.
• Nếu mức tăng trung bình gấp ba lần mức giảm trung bình, RS = 3 và RSI = 75.
• Nếu chỉ có tăng mà không có giảm, RSI tiến gần đến 100.

RSI nói về sự cân bằng giữa các lần đóng cửa tăng và đóng cửa giảm, không phải về mức giá. Một thị trường có thể ở mức cao kỷ lục với RSI bằng 50 nếu nó lên đến đó một cách chậm rãi và đều đặn.

Ví dụ minh họa

Trên EUR/USD khung M1, giả sử trong 14 phút gần nhất, mức đóng cửa tăng trung bình là 1.2 pip và mức đóng cửa giảm trung bình là 0.6 pip.

• RS = 1.2 / 0.6 = 2.
• RSI = 100 − 100 / (1 + 2) = 100 − 33.3 = 66.7.

Các lần đóng cửa tăng mạnh hơn rõ rệt so với các lần đóng cửa giảm, nhưng RSI chưa chạm đường 70 kinh điển. Nếu vài phút tới mỗi phút đóng cửa tăng vài pip, RSI sẽ vượt lên trên 70; chỉ một lần đóng cửa giảm mạnh 4 pip cũng sẽ kéo nó về vùng 50. Hãy để ý một cây nến có thể làm thay đổi giá trị đến mức nào — trên khung thời gian thấp, độ nhạy đó rất quan trọng.

70/30, 80/20 và "quá mua" thực sự nghĩa là gì

Các ngưỡng kinh điển là 70 (quá mua) và 30 (quá bán). Một số trader dùng 80/20 để có ít tín hiệu hơn nhưng cực đoan hơn, đặc biệt trên khung thời gian ngắn, nơi RSI chạm 70/30 liên tục.

"Quá mua" là một từ dễ gây hiểu lầm. Nó không có nghĩa giá quá cao hay sắp giảm. Nó có nghĩa các lần đóng cửa gần đây nghiêng hẳn về một phía. Đó có thể là điểm kết thúc của một chuyển động — hoặc là khúc giữa của một chuyển động mạnh.

Thị trường có xu hướng giữ RSI ở vùng quá mua

Trong một xu hướng tăng mạnh, RSI có thể ở trên 70 rất lâu, chỉ lùi về 40–50 trong các nhịp điều chỉnh. Bán mỗi khi RSI vượt 70 trong thị trường như vậy là một trong những cách nhanh nhất để thua một chuỗi giao dịch. Trong xu hướng giảm mạnh thì ngược lại: RSI có thể nằm dưới 30 trong khi giá tiếp tục trượt.

Một điều chỉnh hữu ích mà nhiều trader áp dụng: trong xu hướng tăng, coi việc RSI lùi về vùng 40–50 là dấu hiệu nhịp điều chỉnh có thể sắp kết thúc, thay vì chờ mức 30 có thể không bao giờ đến. Trong xu hướng giảm, hãy để ý các nhịp hồi chững lại ở 50–60.

Đường trung tâm 50

Mức 50 chia thang đo làm đôi. RSI trên 50 nghĩa là mức tăng trung bình lớn hơn mức giảm trung bình trong kỳ; dưới 50 thì ngược lại. Một số trader dùng nó như bộ lọc động lượng đơn giản: ưu tiên Mua (cao hơn) khi RSI giữ trên 50, Bán (thấp hơn) khi nó giữ dưới 50. Đây không phải tín hiệu chính xác — trong vùng đi ngang RSI cắt qua 50 thường xuyên — nhưng đó là cách dùng chỉ báo điềm tĩnh hơn so với chạy theo 70 và 30.

Phân kỳ

Phân kỳ xảy ra khi giá và RSI không đồng thuận:

• Phân kỳ giảm: giá tạo đỉnh cao hơn, RSI tạo đỉnh thấp hơn. Đỉnh mới đạt được với động lượng tăng yếu hơn.
• Phân kỳ tăng: giá tạo đáy thấp hơn, RSI tạo đáy cao hơn. Đáy mới xuất hiện với lực bán yếu hơn.

Phân kỳ là cảnh báo sớm, không phải tín hiệu vào lệnh. Các xu hướng mạnh có thể tạo ra vài lần phân kỳ liên tiếp trước khi quay đầu, hoặc không bao giờ quay đầu. Nhiều trader chờ chính giá xác nhận — chẳng hạn một lần phá vỡ cấu trúc — trước khi hành động.

RSI với thời gian hết hạn ngắn

Trên biểu đồ S5–S30, RSI dao động giữa hai cực nhiều lần trong một phút vì mỗi cây nến chỉ có vài tick. Giá trị 80 trên S10 thường chỉ có nghĩa là "hai cây nến gần nhất đã tăng". Hệ quả thực tế:

• Dùng thiết lập dài hơn hoặc ngưỡng cao hơn (ví dụ 80/20) trên biểu đồ tính bằng giây, hoặc đọc RSI trên M1 trong khi canh thời điểm ở khung thấp hơn.
• Các giao dịch hồi quy về trung bình tại vùng cực của RSI (Bán ở 70, Mua ở 30) rất mong manh khi đang có xu hướng.
• Hãy chấp nhận rằng chỉ báo trễ một hoặc hai cây nến: nó dùng giá đóng, nên phản ứng sau chuyển động.

Những sai lầm điển hình và tín hiệu giả

• Coi 70 và 30 là tín hiệu bán và mua tự động.
• Bỏ qua xu hướng: vùng cực của RSI trong xu hướng vừa là dấu hiệu của sức mạnh vừa là dấu hiệu kiệt sức.
• Đổi chu kỳ sau mỗi lần thua để khớp với lịch sử gần đây.
• Chồng RSI với Stochastic và CCI rồi gọi đó là xác nhận — chúng đo những thứ rất giống nhau. Xem bài kết hợp chỉ báo.
• Cho rằng RSI dự báo được biểu đồ OTC: trên Sky Trade, giá OTC do máy chủ tạo ra, không theo bất kỳ thị trường thực nào và bước đi tiếp theo không thể đoán trước, nên ở đó RSI chỉ mô tả quá khứ gần.

Cách thêm trong terminal Sky Trade

Mở menu Chỉ báo phía trên biểu đồ và bật RSI trong nhóm Dao động; nó hiển thị trong một bảng riêng bên dưới giá với các đường 70 và 30 được đánh dấu và chu kỳ mặc định 14, bạn có thể thay đổi bằng nút chỉnh chu kỳ.