Biểu đồ nến cơ bản: cách đọc OHLC, thân nến và bóng nến

Một cây nến là bản tóm tắt nén gọn mọi thứ giá đã làm trong một khoảng thời gian: bắt đầu ở đâu, đi xa đến mức nào theo mỗi hướng và kết thúc ở đâu. Khi đã đọc được một cây nến, biểu đồ không còn là một đường ngoằn ngoèo mà trở thành chuỗi câu chuyện nhỏ về người mua và người bán.

Bốn mức giá đằng sau mỗi cây nến

Mỗi cây nến được dựng từ bốn con số, thường viết tắt là OHLC:

• Open (giá mở) — mức giá đầu tiên của khoảng thời gian.
• High (giá cao nhất) — mức giá cao nhất đạt được trong khoảng thời gian đó.
• Low (giá thấp nhất) — mức giá thấp nhất đạt được trong khoảng thời gian đó.
• Close (giá đóng) — mức giá cuối cùng của khoảng thời gian.

Mọi thứ khác bạn thấy đều được vẽ từ bốn giá trị này. Cây nến không lưu lại thứ tự xảy ra của đỉnh và đáy — điều này đáng ghi nhớ, vì hai phút diễn biến rất khác nhau vẫn có thể tạo ra hai cây nến giống hệt nhau.

Thân nến, bóng nến và màu sắc

Thân nến là hình chữ nhật nằm giữa giá mở và giá đóng. Các đường mảnh phía trên và phía dưới thân là bóng nến (còn gọi là râu nến hay đuôi nến): bóng trên kéo từ đỉnh thân đến giá cao nhất, bóng dưới kéo từ đáy thân xuống giá thấp nhất.

Màu sắc cho biết hướng đi. Trên hầu hết biểu đồ, nến đóng cửa cao hơn giá mở có màu xanh (nến tăng giá), còn nến đóng cửa thấp hơn giá mở có màu đỏ (giảm giá). Một số trader thích dùng trắng và đen hoặc thân rỗng và thân đặc; logic vẫn như nhau.

Tỷ lệ của cây nến gợi ý điều gì:

• Thân dài, bóng ngắn nghĩa là giá đã đi dứt khoát về một phía và giữ ở đó đến lúc đóng nến.
• Thân nhỏ, bóng dài nghĩa là giá đi rất nhiều nhưng kết thúc gần chỗ xuất phát — dấu hiệu của sự lưỡng lự. Dạng cực đoan, khi giá mở và giá đóng gần như bằng nhau, chính là doji.
• Bóng trên dài cho thấy giá đã bị đẩy lên rồi bị từ chối; bóng dưới dài cho thấy điều ngược lại.

Chữ quan trọng ở đây là "gợi ý". Cây nến mô tả điều đã xảy ra; nó không cho bạn biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.

Ví dụ minh họa

Hãy hình dung một cây nến một phút trên EUR/USD. Phút đó mở cửa ở 1.08500. Giá đầu tiên giảm xuống 1.08470, sau đó tăng lên 1.08560 và cuối cùng dừng ở 1.08540 khi phút kết thúc.

• Open = 1.08500, High = 1.08560, Low = 1.08470, Close = 1.08540.
• Giá đóng cao hơn giá mở, nên nến có màu xanh.
• Thân nến trải từ 1.08500 đến 1.08540, tức là 4 pip.
• Bóng trên kéo từ 1.08540 đến 1.08560 (2 pip); bóng dưới từ 1.08500 xuống 1.08470 (3 pip).
• Tổng biên độ, giá cao nhất trừ giá thấp nhất, là 9 pip.

Cách đọc: người mua thắng trong phút này, nhưng không gọn gàng — người bán trước đó đã đẩy giá xuống dưới giá mở 3 pip, và người mua không giữ được mức cao nhất. Thân 4 pip trong biên độ 9 pip là một chuyển động vừa phải, chưa phải áp đảo.

Một khoảng thời gian, nhiều cây nến: khung thời gian

Cùng một dòng giá có thể được cắt thành các khoảng có độ dài bất kỳ. Năm cây nến một phút gộp lại thành một cây nến năm phút: giá mở của cây đầu tiên, giá đóng của cây cuối cùng, mức cao nhất và mức thấp nhất của cả năm cây. Vì vậy một cây nến M5 trông mạnh mẽ, gọn gàng có thể che giấu những pha giằng co bên trong, và một cú giật đáng sợ trên S5 có thể hoàn toàn vô hình trên M15.

Terminal Sky Trade có các khung thời gian từ S5 (năm giây) đến D1 (một ngày). Khung thời gian thấp cho thấy nhiều chi tiết hơn và nhiều nhiễu hơn; khung cao mượt hơn nhưng phản ứng chậm hơn. Không khung nào là "đúng" — chúng chỉ là các mức phóng to khác nhau của cùng một chuyển động.

Điều này có ý nghĩa gì với thời gian hết hạn ngắn

Nếu bạn mở giao dịch 30 giây, một cây nến M1 đã dài gấp đôi vòng đời giao dịch của bạn, nên nó chỉ cho bạn biết bối cảnh chung. Trên S5 hoặc S10 bạn thấy những chuyển động thực sự quyết định giao dịch như vậy, nhưng các cây nến đó rất nhỏ và phần lớn trông ngẫu nhiên. Một thói quen hợp lý là liếc qua một khung thời gian cao hơn để nắm bối cảnh và chỉ dùng khung thấp để canh thời điểm.

Heikin Ashi: nến được làm mượt

Heikin Ashi ("thanh trung bình" trong tiếng Nhật) trông giống biểu đồ nến nhưng dùng các giá trị đã được biến đổi:

• HA close = trung bình cộng của giá mở, cao, thấp và đóng trong khoảng thời gian.
• HA open = điểm giữa thân của cây nến HA trước đó.
• HA high và low = giá trị cao nhất và thấp nhất trong số high/low thực và open/close của HA.

Kết quả là một biểu đồ mượt hơn, nơi xu hướng hiện ra thành những chuỗi dài nến cùng màu với rất ít bóng ở một phía. Cái giá phải trả: nến Heikin Ashi không thể hiện giá thực. HA close nhìn chung không phải là mức giá thị trường thực sự giao dịch khi khoảng thời gian kết thúc, vì vậy đừng bao giờ đọc giá vào lệnh hay các mức chính xác từ nó. Hãy dùng nó để đánh giá hướng đi chung, rồi chuyển về nến thông thường cho mọi việc cần độ chính xác.

Những lỗi thường gặp khi đọc nến

• Đánh giá cây nến trước khi nó đóng. Một cây nến trông như thanh xanh mạnh khi còn 10 giây vẫn có thể kết thúc thành doji. Bộ đếm thời gian nến trong phần cài đặt của terminal giúp bạn thấy còn bao nhiêu thời gian.
• Đọc một cây nến tách rời. Một bóng dưới dài tại vùng hỗ trợ đã được kiểm nghiệm nhiều lần mang ý nghĩa khác hẳn so với khi nó xuất hiện ở giữa hư không.
• Coi màu sắc là dự báo. Ba nến xanh liên tiếp không làm cho cây thứ tư dễ xanh hơn. Đặc biệt trên các công cụ OTC, giá do máy chủ của Sky Trade tạo ra với bước đi tiếp theo không thể đoán trước và không theo bất kỳ thị trường thực nào, nên hình dạng nến ở đó không chứa thông tin ẩn nào về tương lai.
• So sánh nến giữa các khung thời gian như thể chúng ngang nhau. Một cây nến S15 "to" có thể nhỏ hơn tính theo pip so với một cây nến M5 trung bình.

Cách thiết lập trong terminal Sky Trade

Chọn Nến (hoặc Heikin Ashi, hoặc Thanh) trong bộ chọn loại biểu đồ phía trên biểu đồ, sau đó chọn khung thời gian từ S5 đến D1 ngay bên cạnh. Việc đổi loại biểu đồ không bao giờ thay đổi mức giá dùng để tất toán giao dịch — giao dịch luôn được quyết định bởi giá thực tế của máy chủ tại thời điểm hết hạn.