Жапон шамдары: OHLC, шам денесі мен көлеңкелерін қалай оқу керек

Шам — бір кезең ішінде бағаның жасаған барлық қимылының қысқаша жиынтығы: қайдан басталды, әр бағытта қаншалықты алысқа барды және қай жерде аяқталды. Бір шамды оқи алатын болсаңыз, график ирелеңдеген сызық болудан қалып, сатып алушылар мен сатушылар туралы шағын оқиғалардың тізбегіне айналады.

Әр шамның артындағы төрт баға

Әр шам төрт мәннен құрылады, оларды әдетте OHLC деп қысқартады:

• Open (ашылу) — кезеңнің алғашқы бағасы.
• High (максимум) — кезең ішіндегі ең жоғары баға.
• Low (минимум) — кезең ішіндегі ең төмен баға.
• Close (жабылу) — кезеңнің соңғы бағасы.

Шамда көретініңіздің бәрі осы төрт мәнмен сызылады. Максимум мен минимумның қай ретпен болғаны шамда сақталмайды. Мұны есте ұстаған жөн: екі мүлде басқа минут бірдей шам беруі мүмкін.

Дене, көлеңкелер және түс

Дене — ашылу мен жабылу бағаларының арасындағы тіктөртбұрыш. Оның үстіндегі және астындағы жіңішке сызықтар — көлеңкелер (оларды фитиль немесе құйрық деп те атайды): жоғарғы көлеңке дененің жоғарғы жиегінен максимумға дейін, төменгі көлеңке дененің төменгі жиегінен минимумға дейін созылады.

Түс бағытты көрсетеді. Көп графикте ашылудан жоғары жабылған шам жасыл (бұқалық шам), ал ашылудан төмен жабылғаны қызыл (аюлық) болады. Кейбір трейдерлер ақ пен қараны немесе қуыс пен боялған денені ұнатады — логикасы сол.

Пропорциялар нені аңғартады:

• Ұзын дене мен қысқа көлеңкелер — баға бір бағытқа батыл жылжып, жабылуға дейін сол жерде қалды.
• Шағын дене мен ұзын көлеңкелер — баға ұзақ жол жүріп, бірақ бастаған жерінің маңында аяқталды. Бұл — белгісіздіктің белгісі. Ашылу мен жабылу іс жүзінде тең болатын шеткі нұсқасы — доджи.
• Ұзын жоғарғы көлеңке бағаны жоғары итеріп, кейін кері қайтарғанын көрсетеді; ұзын төменгі көлеңке — керісінше.

Мұндағы басты сөз — «аңғартады». Шам болған оқиғаны сипаттайды, бірақ әрі қарай не болатынын айтпайды.

Мысалмен талдау

EUR/USD бойынша бір минуттық шамды алайық. Минут 1.08500 деңгейінде ашылады. Баға алдымен 1.08470-ке дейін түседі, содан кейін 1.08560-қа дейін көтеріледі де, минуттың соңында 1.08540-та тоқтайды.

• Open = 1.08500, High = 1.08560, Low = 1.08470, Close = 1.08540.
• Жабылу ашылудан жоғары, демек шам жасыл.
• Дене 1.08500-ден 1.08540-қа дейін, яғни 4 пункт.
• Жоғарғы көлеңке 1.08540-тан 1.08560-қа дейін (2 пункт), төменгісі 1.08500-ден 1.08470-ке дейін (3 пункт).
• Толық ауқым, яғни максимум минус минимум, — 9 пункт.

Мұны былай оқимыз: минутты сатып алушылар ұтты, бірақ таза емес. Алдымен сатушылар бағаны ашылудан 3 пункт төмен түсірді, ал ең жоғарғы нүктені сатып алушылар ұстап тұра алмады. 9 пункттік ауқымдағы 4 пункттік дене — бір жақтың басымдығы емес, орташа қозғалыс.

Бір баға ағыны, көп шам: таймфреймдер

Бір баға ағынын кез келген ұзындықтағы кезеңдерге бөлуге болады. Бес минуттық шам бір бес минуттық шамға бірігеді: біріншісінің ашылуы, соңғысының жабылуы, бесеуінің ішіндегі ең жоғары максимум мен ең төмен минимум. Сондықтан ұқыпты, «күшті» көрінетін M5 шамының ішінде әрлі-берлі шайқалған қозғалыс жасырынуы мүмкін, ал S5-тегі қорқынышты секіріс M15-те мүлде көрінбеуі мүмкін.

Sky Trade терминалында S5-тен (бес секунд) D1-ге (бір күн) дейінгі таймфреймдер бар. Кіші таймфреймдер көбірек деталь мен көбірек нарықтық шуды көрсетеді; үлкендері тегістеу, бірақ баяуырақ әрекет етеді. Ешқайсысы «дұрыс» емес — олар бір қозғалыстың әртүрлі үлкейту деңгейлері.

Қысқа экспирация үшін бұл нені білдіреді

Егер 30 секундтық мәміле ашсаңыз, бір M1 шамы мәміле ғұмырынан екі есе ұзақ уақытты қамтиды, сондықтан ол тек жалпы фон туралы айта алады. S5 немесе S10-да мұндай мәміленің нәтижесін шын мәнінде шешетін қозғалыстар көрінеді, бірақ ол шамдар өте кішкентай және көбіне кездейсоқ болып көрінеді. Ақылға қонымды әдет — контекст үшін бір үлкенірек таймфреймге көз салып, кішісін тек кіру сәтін таңдау үшін пайдалану.

Heikin Ashi: тегістелген шамдар

Heikin Ashi (жапон тілінде «орташа бар») шам графигіне ұқсайды, бірақ өзгертілген мәндерді пайдаланады:

• HA жабылуы = кезеңнің ашылуы, максимумы, минимумы мен жабылуының орташасы.
• HA ашылуы = алдыңғы HA шамы денесінің ортасы.
• HA максимумы мен минимумы = нақты максимум/минимум және HA ашылуы/жабылуы ішіндегі ең үлкені мен ең кішісі.

Нәтижесінде график тегістеледі: трендтер бір түсті шамдардың ұзақ сериясы болып көрінеді, бір жағында көлеңкелер өте аз болады. Бұл ыңғайлылықтың бағасы бар: Heikin Ashi шамдары нақты бағаларды көрсетпейді. HA жабылуы әдетте кезең соңында нарықта нақты сауда жүрген бағамен сәйкес келмейді, сондықтан мұндай графиктен кіру бағасын немесе нақты деңгейлерді ешқашан алмаңыз. Оны жалпы бағытты бағалау үшін қолданыңыз, ал дәлдік керек жерде кәдімгі шамдарға қайта ауысыңыз.

Шамдарды оқудағы жиі қателер

• Шамды жабылмай тұрып бағалау. Соңына 10 секунд қалғанда күшті жасыл бар болып көрінген шам доджи болып жабылуы мүмкін. Терминал баптауларындағы шам таймері қанша уақыт қалғанын көруге көмектеседі.
• Бір шамды контекстен бөліп оқу. Талай рет тексерілген қолдау деңгейіндегі ұзын төменгі көлеңке мен графиктің «бос» ортасындағы дәл сондай көлеңкенің мағынасы әртүрлі.
• Түсті болжам деп санау. Қатарынан үш жасыл шам төртіншісінің жасыл болу ықтималдығын арттырмайды. Әсіресе бұл OTC құралдарына қатысты: олардың бағасын Sky Trade сервері генерациялайды, келесі қозғалысы болжап болмайды және ешқандай нақты нарықты қайталамайды, сондықтан ондағы шамдардың пішінінде болашақ туралы ешқандай жасырын ақпарат жоқ.
• Әр таймфреймдегі шамдарды тең деп салыстыру. «Үлкен» S15 шамы пункт бойынша орташа M5 шамынан кіші болуы мүмкін.

Sky Trade терминалында қалай баптау керек

График үстіндегі график түрін ауыстырғыштан «Шамдар» (немесе Heikin Ashi, немесе барлар) таңдаңыз, ал оның жанынан S5-тен D1-ге дейінгі таймфреймді белгілеңіз. График түрін ауыстыру мәміле есептелетін бағаға ешқашан әсер етпейді: нәтижені әрқашан экспирация сәтіндегі сервердің нақты бағасы анықтайды.