Mum grafiği temelleri: OHLC, gövde ve fitiller nasıl okunur

Bir mum, fiyatın bir dönem boyunca yaptığı her şeyin sıkıştırılmış özetidir: nereden başladığı, her yönde ne kadar ilerlediği ve nerede bittiği. Tek bir mumu okuyabildiğinizde grafik kıpır kıpır bir çizgi olmaktan çıkar ve alıcılarla satıcılar hakkında küçük hikâyelerden oluşan bir diziye dönüşür.

Her mumun arkasındaki dört fiyat

Her mum, genellikle OHLC olarak kısaltılan dört sayıdan oluşur:

• Open (açılış) — dönemin ilk fiyatı.
• High (en yüksek) — dönem içinde ulaşılan en yüksek fiyat.
• Low (en düşük) — dönem içinde ulaşılan en düşük fiyat.
• Close (kapanış) — dönemin son fiyatı.

Gördüğünüz diğer her şey bu dört değerden çizilir. En yüksek ve en düşük fiyatın hangi sırayla oluştuğu mumda saklanmaz — bunu aklınızda tutmaya değer, çünkü birbirinden çok farklı iki dakika birebir aynı mumu üretebilir.

Gövde, fitiller ve renk

Gövde, açılış ile kapanış arasındaki dikdörtgendir. Üstündeki ve altındaki ince çizgiler fitillerdir (gölge ya da kuyruk da denir): üst fitil gövdenin tepesinden en yüksek fiyata, alt fitil gövdenin dibinden en düşük fiyata uzanır.

Renk yönü gösterir. Çoğu grafikte açılışının üzerinde kapanan mum yeşildir (yükseliş mumu), açılışının altında kapanan mum ise kırmızıdır (düşüş mumu). Bazı yatırımcılar beyaz-siyah ya da içi boş ve dolu gövdeleri tercih eder; mantık aynıdır.

Oranların işaret ettikleri:

• Uzun gövde ve kısa fitiller, fiyatın kararlı biçimde bir yöne gittiğini ve kapanışa kadar orada kaldığını gösterir.
• Küçük gövde ve uzun fitiller, fiyatın çok yol aldığını ama başladığı yere yakın bittiğini gösterir — bu bir kararsızlık işaretidir. Açılış ile kapanışın neredeyse eşit olduğu uç örnek doji mumudur.
• Uzun üst fitil, fiyatın yukarı itildiğini ve sonra reddedildiğini gösterir; uzun alt fitil bunun tersini.

Buradaki kilit kelime "işaret etmek". Bir mum olanı anlatır; bundan sonra ne olacağını söylemez.

Çözümlü bir örnek

EUR/USD'de bir dakikalık bir mum düşünün. Dakika 1.08500'den açılıyor. Fiyat önce 1.08470'e iniyor, ardından 1.08560'a yükseliyor ve dakika biterken 1.08540'ta duruyor.

• Açılış = 1.08500, En yüksek = 1.08560, En düşük = 1.08470, Kapanış = 1.08540.
• Kapanış açılışın üzerinde, yani mum yeşil.
• Gövde 1.08500 ile 1.08540 arasında, yani 4 pip.
• Üst fitil 1.08540'tan 1.08560'a (2 pip), alt fitil 1.08500'den 1.08470'e (3 pip) uzanıyor.
• Toplam aralık, yani en yüksek eksi en düşük, 9 pip.

Yorum: dakikayı alıcılar kazandı ama temiz bir şekilde değil — satıcılar önce fiyatı açılışın 3 pip altına itti, alıcılar da en tepeyi koruyamadı. 9 piplik bir aralıkta 4 piplik gövde baskın değil, orta güçte bir harekettir.

Bir dönem, çok sayıda mum: zaman dilimleri

Aynı fiyat akışı istenen uzunlukta dönemlere bölünebilir. Beş adet bir dakikalık mum, tek bir beş dakikalık mumda birleşir: ilk mumun açılışı, son mumun kapanışı ve beşinin en yüksek tepesiyle en düşük dibi. Bu yüzden temiz ve güçlü görünen bir M5 mumu içinde dalgalı bir ileri geri hareketi saklayabilir; S5'teki korkutucu bir sıçrama da M15'te hiç görünmeyebilir.

Sky Trade terminali S5'ten (beş saniye) D1'e (bir gün) kadar zaman dilimleri sunar. Düşük zaman dilimleri daha fazla ayrıntı ve daha fazla gürültü gösterir; yüksek zaman dilimleri daha pürüzsüzdür ama daha geç tepki verir. Hiçbiri "doğru" olan değildir — aynı hareketin farklı yakınlaştırma seviyeleridir.

Kısa vadeler için bunun anlamı

30 saniyelik bir işlem açarsanız, tek bir M1 mumu zaten işleminizin ömrünün iki katını kapsar; dolayısıyla size yalnızca genel arka planı anlatabilir. S5 veya S10'da böyle bir işlemi gerçekten belirleyen hareketleri görürsünüz, ama bu mumlar çok küçüktür ve çoğunlukla rastgele görünür. Mantıklı bir alışkanlık, bağlam için bir üst zaman dilimine göz atmak ve alt zaman dilimini yalnızca zamanlama için kullanmaktır.

Heikin Ashi: yumuşatılmış mumlar

Heikin Ashi (Japonca "ortalama çubuk") mum grafiğine benzer ama değiştirilmiş değerler kullanır:

• HA kapanış = dönemin açılış, en yüksek, en düşük ve kapanış fiyatlarının ortalaması.
• HA açılış = bir önceki HA mumunun gövdesinin orta noktası.
• HA en yüksek ve en düşük = gerçek en yüksek/en düşük ile HA açılış/kapanış değerlerinin en yükseği ve en düşüğü.

Sonuç daha pürüzsüz bir grafiktir: trendler, bir tarafında az fitil olan aynı renkli uzun mum serileri olarak görünür. Bedeli şudur: Heikin Ashi mumları gerçek fiyatları göstermez. HA kapanışı genellikle dönem bittiğinde piyasanın gerçekten işlem gördüğü fiyat değildir; bu yüzden giriş fiyatlarını veya kesin seviyeleri asla bu grafikten okumamalısınız. Genel yönü değerlendirmek için kullanın, kesinlik gereken her şey için normal mumlara geri dönün.

Mum okurken sık yapılan hatalar

• Mumu kapanmadan önce yargılamak. Bitmesine 10 saniye kala güçlü bir yeşil çubuk gibi görünen mum doji olarak kapanabilir. Terminal ayarlarındaki mum zamanlayıcısı ne kadar süre kaldığını görmenize yardım eder.
• Tek bir mumu bağlamından koparmak. Uzun bir alt fitil, defalarca test edilmiş bir destek seviyesinde, hiçbir şeyin olmadığı bir bölgedekinden farklı bir anlam taşır.
• Rengi tahmin gibi görmek. Arka arkaya üç yeşil mum dördüncünün yeşil olma ihtimalini artırmaz. Özellikle OTC enstrümanlarında fiyatlar Sky Trade sunucusu tarafından, bir sonraki hareketi öngörülemeyecek şekilde üretilir ve hiçbir gerçek piyasayı takip etmez; dolayısıyla oradaki mum şekilleri gelecek hakkında gizli bir bilgi taşımaz.
• Farklı zaman dilimlerindeki mumları eşitmiş gibi karşılaştırmak. "Büyük" bir S15 mumu, pip cinsinden ortalama bir M5 mumundan küçük olabilir.

Sky Trade terminalinde nasıl ayarlanır

Grafiğin üstündeki grafik türü seçicisinden Mumlar'ı (ya da Heikin Ashi'yi veya Çubuklar'ı) seçin, ardından hemen yanından S5 ile D1 arasında bir zaman dilimi belirleyin. Grafik türünü değiştirmek, işleminizin sonuçlandığı fiyatı asla değiştirmez — işlemler her zaman vade anındaki gerçek sunucu fiyatıyla belirlenir.